Ponad 100 różnych chorób związanych z zapaleniem stawów jest określane mianem reumatyzmu. Wiele osób identyfikują go z odczuwanym bólem ścięgien i mięśni. Pacjenci często mylą ścięgna z nerwami. Inne przypadki zapalenia stawów są związane z powszechnymi chorobami.

We współczesnych podręcznikach do reumatologii, photo4koncepcja reumatyzmu jest bardzo prosta

We współczesnych podręcznikach do reumatologii, koncepcja reumatyzmu jest bardzo prosta. Rzeczywiście, istnieje wiele chorób reumatycznych, które podzielone są ze względu na zapobieganie, ich nazwy i definicje są związane z mechanizmami schorzeń oraz z tym, jakich organów dotyczą.

Krótka historia reumatologii

Proponujemy czytelnikowi krótką podróż po historii reumatologii w celu zaznajomienia go z tematem.

Sprawdź też lek na stawy więcej przeczytaj w tym artykule

Zacznijmy od Hipokratesa. Był on greckim lekarzem, który żył w VI wieku przed naszą erą. Jest on uważany za ojca medycyny. Hipokrates opisał chorobę z taką precyzją, że w dniu dzisiejszym możemy korzystać z jego opisu w celu postawienia diagnozy. Myślał jednak, że zapalenie stawów wywoływane jest przez płyn i żółć w mózgu. W języku greckim reumatyzm oznacza ,,przepływ cieczy”. To słowo zostało użyte do nazwania wielu chorób, które powodują zapalenie stawów. Hipokrates opisał chorobę, jako taką która atakuje stopy. Kiedy zobaczył pacjenta z atakiem ostrego zapalenia stawu w stopie, prawdopodobnie była to dna moczanowa. Choroba ta występuje głównie u dorosłych ludzi, u których poziom kwasu moczowego we krwi jest wyższy niż normalnie (u kobiet występuje częściej, ponieważ wysokość kwasu moczowego podnosi się w okresie menopauzy, ale jest raczej rzadkie). Dnawe zapalenie stawów może wystąpić także w innych stawach, ale najczęściej pojawia się ono w stawie palucha, pierwszej kości śródstopia, a zapaść jest określeniem tego zjawiska.

Hipokrates opisał także, że ostry lub chroniczny artretyzm (zapalenie stawów) kolana to różne formy dny moczanowej. Opisywał również wiele infekcji, chorób zapalnych o nieznanych przyczynach, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, choroby skóry (łuszczyca), choroby powodowane odkładaniem się cząsteczek wapnia w tkankach stawów. Wspomniał on także o zapaleniu stawów u dzieci. Gorączka reumatyczna jest często brana za objaw infekcji, np. anginy. U około 4% dzieci, które leczone są antybiotykami została zauważona poprawa po dwóch tygodniach stosowania. Zapalenie stawów migruje u nich między różnymi stawami, aż w końcu samoistnie ustępuje w ciągu kilku tygodni. Kiedy gorączka reumatyczna jest skomplikowana, pojawiają się wówczas objawy związane z sercem, co prowadzi do nieodwracalnych uszkodzeń zastawek.

Istnieją także inne formy zapalenia stawów, takie jak np. poporodowe zapalenie stawów, rzeżączkowe zapalenie stawów(spowodowane zakażeniem narządów płciowych powstałym w wyniku rozprzestrzeniania się bakterii we krwi) oraz toczeń, który pojawia się głównie u kobiet. Konsekutywne reumatoidalne zapalenie skóry jest bardzo powszechne. Pojawia się ono najczęściej po porodzie albo wówczas jego objawy nasilają się.

Reumatyzm histeryczny to kolejny ciekawy opis reumatyzmu. Kobiety, które skarżą się na uogólniony ból, związany z istotnymi elementami emocjonalnymi głównie na niego cierpią. Przez lata nazwa, psychogenny reumatyzm, była wykorzystywana do określania choroby. Obecnie zwana jest fibromialgią. Objawia się poprzez słaby sen, powszechny ból całego ciała oraz ciągłe zmęczenie. Fibromialgia z pewnością nie jest chorobą psychogenną, ale zakłada się, że ze względu na istniejącą wadę, pojawiają się także objawy w psychice.

Czego dowiedzieliśmy się do tej pory?

Nie ma jednego rodzaju zapalenia stawów i nie jest ono spowodowane tylko czynnikami biologicznymi, ale może być również pourazowe. Przeguby są ulubionym miejscem dla reumatyzmu, ale może on wpływać także na inne narządy. Istnieją także, takie rodzaje reumatyzmu, które nigdy nie dotyczą stawu. Przed zakończeniem tego krótkiego wstępu, są jeszcze informacje, które należy przedstawić, które umożliwią czytelnikowi lepsze zrozumienie tematu.

Najczęstszą chorobą stawów jest choroba zwyrodnieniowa stawów (OA). Głównie zaangażowaną w schorzenie strukturą jest chrząstka stawowa.

photo3Kręgosłup składa się ze ,,stawów komórkowych”, które są również w niektórych przypadkach dotknięte reumatyzmem. Ból kręgosłupa zatem może być bezpośrednio związany z tym schorzeniem.

Reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń, zapalenie skórno- mięśniowe (zapalenie zarówno skóry, jak i mięśni), twardzina skóry lub twardzina układowa (stan zapalny i zwłóknienie skóry oraz innych organów), zapalenie naczyń (zapalenie naczyń krwionośnych lub żył) są powodowane przez autoimmunologiczny mechanizm organizmu (przeciwciała są skierowane przeciwko własnym tkankom powodującym stan zapalny). Te choroby reumatyczne utorowały drogę dla określania innych zapaleń stawów lub podobnych mechanizmów.

Różne schorzenia reumatyczne mogą występować w dzieciństwie albo w okresie dojrzewania. Gorączka reumatyczna jest najczęstszą przyczyną zapalenia stawów u dzieci.

Określenie ,,choroby reumatyczne krwi” nie powinny być stosowane. Krew jest używana do badań laboratoryjnych, w celu określenia zmian związanych z powstaniem każdej choroby.

photo1Mianem reumatyzmu określane są wszystkie choroby, które mają wpływ na nasze narządy ruchu (kości, stawy, mięśnie, ścięgna). Prawie 15 milionów francuzów cierpi na tę chorobę. Nasze ciało składa się z ponad 200 kości i stawów. Mimo, że nie istnieje jeszcze sposób na całkowite wyleczenie tej choroby i niepełnosprawności związanej z nią, istnieje szansa, że lekarzom uda się znaleźć na to sposób. Leczenie wymaga przede wszystkim wsparcia ze strony otoczenia, np. poprzez uczestnictwo w aktywnych zajęciach, a dobra znajomość choroby może znacząco poprawić jakość życia. W załączonej książce można znaleźć szybki przegląd przez chorobę oraz wszystkie praktyczne porady lekarzy i farmaceutów. 
 
               Zapalenie stawów, choroba chrząstki. 

Mianem reumatyzmu określa się zapalenie kości i stawów, których chrząstkę ogarnia choroba 
               Mianem reumatyzmu określa się zapalenie kości i stawów, których chrząstkę ogarnia choroba. Chrząstka to substancja pokrywająca nasze stawy. Dzięki swojej elastyczności i odporności, umożliwia ona ślizganie się kości w stawie. Jest to także ta część stawu, która absorbuje wstrząsy, odbiera i rozprowadza różne naciski jakie ponoszą kości. Niestety, z wiekiem chrząstka rozrzedza się i pęka, co prowadzi do jej stopniowego niszczenia, które powoduje wystąpienie choroby zwyrodnieniowej stawów. 

 
Druga przyczyna niepełnosprawności 
 
               Choroba zwyrodnieniowa stawów jest najbardziej powszechną chorobą reumatyczną, ponieważ dotyczy ona 6 milionów ludzi we Francji ( jednego na dwóch Francuzów w wieku 60 lat). Ponadto, u prawie 12 milionów pacjentów na całym świecie, co roku rozpoznaje się to schorzenie. Starzenie się społeczeństwa sprawia, że ta choroba jest poważnym problemem zdrowia publicznego, zwłaszcza, że jest to druga przyczyna niepełnosprawności, zaraz po chorobach sercowo- naczyniowych.  
 
               Niestety wiek nie jest jedyną przyczyną pojawienia się schorzenia. Na to schorzenie stawów składania się zbiór wielu czynników, które angażują również substancje chemiczne, z których składa się chrząstka (tzw. Glikozaminoglikany). Bardzo ciężko jest doprowadzić chrząstkę do regeneracji. Chrząstka jest uszkadzana w skutek ocierania się o siebie kości, co prowadzi do jej licznych zniszczeń oraz powoduje utratę ruchliwości stawu i ból.  
 
Najbardziej dotknięte stawy 
 
               Choroba zwyrodnieniowa stawów charakteryzuje się postępującym zużyciem chrząstki produkującej osteofity ( które są odpowiedzialne za deformację stawów i trudności w wykonywaniu pewnych ruchów). Wewnętrzna ,,okładzina” stawów pozbawiona zostanie elementu, który zmusza ją do stałej odbudowy w dotkniętym przez schorzenie stawie.  
 
               Nawet jeżeli wszystkie stawy są dotknięte chorobą, to tymi, które cierpią najbardziej są: 
 
- stawy kręgosłupa, 
 
- bioder, photo2
 
- rąk, 
 
- kolan, 
 
- rzadziej łokci, ramion i kostek. 
 
Zapobieganie artretyzmowi 
 
               Chociaż niemożliwym jest uniknięcie starzenia się kości, to odpowiednia i regularna aktywność fizyczna (ćwiczenia) może opóźnić starzenie się kości, za którym idzie ból. Regularne ćwiczenia pomagają zapobieganiu reumatyzmowi (zachowując ruchomość stawów oraz unikając zaniku mięśni) i to bez nadmiernego rozciągania i przeciążania stawów. Do takich aktywności należy bieganie, pływanie oraz chodzenie. Zatem należy pamiętać o wykonywaniu większej aktywności fizycznej, co wpłynie na nas pozytywnie zarówno fizycznie, jak i psychicznie.  
 
               Ważne jest, aby walczyć z nadmierną masą ciała, która może spowodować albo nawet pogłębić chorobę zwyrodnieniową stawów, nadmiernie je obciążając, w szczególności kolana i biodra. Na przykład biodro ponosi obciążenie czterokrotności masy ciała, w związku z czym utrata 5 kilogramów powoduje zmniejszenie obciążenia bioder o 20 kilogramów.  
 
Ostry ból 
 
               Farmaceuta może nam pomóc w skutecznym złagodzeniu pierwszych objawów choroby zwyrodnieniowej stawów, co za tym idzie także i bólu oraz siły z jaką nas dotykają. Pierwszym rodzajem bólu, jest ból mechaniczny, który pojawia się, gdy przegub jest zmęczony i kiedy znajduje się w spoczynku (zmęczenie jest głównym czynnikiem pogłębiającym chorobę zwyrodnieniową stawów). Ataki zapalne mogą również występować przez kilka dni. Wówczas ból jest tak silny, że staw puchnie, staje się czerwony i gorący, a ból może być nawet pulsujący. Ból jest pierwszym epizodem, który pojawia się przez coraz bardziej pogłębiane, rozwijające się latami zwyrodnienia. 
 
               Wśród objawów możemy wyróżnić także, takie jak częsta sztywność stawów lub kończyn w momencie przebudzenia (znikające zaraz po rozruszaniu przegubów). Należy także zwrócić uwagę na to, że objawy stają się bardziej zauważalne w zimnych i wilgotnych okresach roku.  
 
Utrata mobilności 
 
               Choroba wymaga właściwej opieki, w przeciwnym wypadku objawy mogą doprowadzić ostatecznie do zmniejszenia funkcjonowania stawów, a zatem prawdziwą utratą sprawności ruchowej. Wówczas wszystkie czynności codzienne stają się trudne, co wpływa na nasze życie prywatne, społeczne i zawodowe. Liczby pokazują, że prawie 30% osób leczonych z powodu choroby zwyrodnieniowej stawów, leczy się także na depresję albo stany lękowe.  
 
Ewolucja choroby 
 
               Można rozróżnić dość prymitywny osteoartretyzm (z nieznanych przyczyn) od tego zwanego wtórnym. Wtórne zapalenie kości i stawów jest spowodowane chorobą predysponującą do choroby zwyrodnieniowej stawów, np. choroba Pageta, dna moczanowa, itp. Albo w wyniku powtarzających się urazów, np. w poprzez kontuzje przy podnoszeniu ciężarów, uprawiania sportów wysokiego ryzyka, złamań kości, zerwania więzadeł i innych urazów, itp.  
 
               Zapalenie kości i stawów może różnić się nieodwracalnością jego postępu u różnych osób. W większości przypadków choroba zwyrodnieniowa stawów stopniowo zmienia się na przestrzeni lat. Jej ewolucja powoduje kolejne fazy niestabilności stawów i bolesne etapy niszczenia chrząstki. Rzadziej, choroba zwyrodnieniowa stawów rozwija się poprzez szybkie zniszczenie chrząstki albo poprzez bardzo wolny postęp bez żadnych czynników zewnętrznych.  
 
               Choroba w różnym stopniu dotyka kobiety i mężczyzn. Kobiety są dwa razy częściej dotknięte chorobami zwyrodnieniowymi stawów, niż mężczyźni. Najczęściej schorzenie pojawia się po ukończeniu 50 roku życia( w młodszym wieku proporcje są bardziej równe), głównie brak estrogenów przyspiesza destrukcję chrząstki. Ponad 80% populacji powyżej 80 lat jest dotknięte przez chorobę zwyrodnieniową stawów.  
 
Leczenie 
 
               Obecnie żaden lek nie jest w stanie naprawić uszkodzonej chrząstki. Celem leczenia jest łagodzenie bólu, utrzymując przy tym stawy w jak najlepszej kondycji i ograniczyć postęp choroby. Zapalenie kości i stawów wymaga wsparcia i ścisłego nadzoru lekarza.  
 
               W leczeniu stosuje się zabiegi przeciwbólowe na bazie paracetamolu i ewentualnie środki przeciwzapalne, takie jak ibuprofen, których aktywny składnik blokuje syntezę prostaglandyn, cząsteczek odpowiedzialnych za ból i zapalenie.  
 
               Lecząc ból należy zachować ruchomość stawów i poprawić ich codzienne funkcjonowanie. Ważne jest więc, aby regularnie ćwiczyć, nie czekając na pojawienie się bólu. Ten, który występuje o stałych porach jest zdecydowanie łatwiej kontrolować. Można zasięgnąć rady lekarza lub farmaceuty, który dostarczy nam odpowiednich informacji na temat dawkowania, środków ostrożności oraz działań niepożądanych.  
 
               Ponadto, w celu poprawy funkcjonowania stawów, często wykorzystywana jest fizjoterapia, rehabilitacja, itp. Sprzyja to lepszej neowaskularyzacji i utrzymaniu kondycji mięśni.  
 
               Wreszcie, gdy choroba zwyrodnieniowa stawów jest zaawansowana lub ból staje się nie do zniesienia, może być wskazane poddanie się operacji (biodra lub kolana), podczas której chory staw zastępuje się protezą. Istnieją także urządzenia, które zabezpieczają stawy oraz zapobiegają ich deformacji(ortezy).  
 
               Farmaceuta pomoże wybrać artykuł odpowiedni dla Ciebie i da Ci wszystkie niezbędne wskazówki, które pomogą Ci zmniejszyć obciążenie stawów. Jest to rzeczywiście niezbędne, aby nauczyć się żyć z chorobą oraz aby chronić stawy. W przypadku choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego albo biodrowego należy unikać długotrwałego przebywania w pozycji stojącej albo klęczącej, w kuckach, itp.